اصول کار با رایانه
دوم اينکه علاوه بر چيدمان راحت و بدون دردسر از مشکلات ناشي از حرکت ناگهاني قطعات و خرابي احتمال کامپيوتر جلوگيري نمود به طور مثال اگر يک ميز کار کاميپوتر کامل ثابت و محکم نباشد ممکن است است در هنگام روشن بودن كامپيوتر و تکان ناگهاني به وسايل داخلي مانند هاردديسک، که داراي صفحه مغناطيسي دوار با سرعت دوران بالا است آسيب جدي برساند و بخشي از اطلاعات شما نابود شود.
سوم، شما مي توانيد از لحاظ ارگونومي کار با کامپيوتر، تمام نکات را رعايت کنيد به گونه اي که طراحان ميز کامپيوتر قبلا آن را تعبيه نموده اند به طور مثال بايد محل استقرار دست براي تايپ و کار باصفحه کليد يا حرکت ماوس مناسب باشد. در هر صورت يک ميز مطالعه ممکن است چنين فضايي را دارا نباشد اما به طور حتم در يک ميز حرفه اي استاندارد اين امر مورد توجه طراحان قرار گرفته است.
مشخصه ميز کار کامپيوتر، در ميز کار استاندارد به دقت دنبال شده است. از جمله متحرک بودن پايه هاي ميز کار، امکان استقرار دقيق و ايستا قطعات فيزيکي کاميپوتر و ... که به دقت رعايت شده است. يک نکته اساسي اينکه هر ميز کار که ميز کار کامپيوتر خوانده مي شود مناسب کار با کامپيوتر و به قولي استاندارد نخواهد بود اگر در اين خصوص تجربه اي داريد که مي توانيد انتخاب مطمئني داشته باشيد اما مي توان از يک مشاور امين و متخصص بهره ببريد و يا در نهايت از شرکتهاي معتبر و صاحب نام در اين زمينه نيز مشاوره بگيريد. اما به ياد داشته باشيد فروشندگان و سازندگاني هستند که خواسته يا نادانسته اقدام به فروش ميز و صندلي کامپيوتر غير استاندارد و حتي غير حرفه اي مي کنند که ممکن است ضرر آن از بهره گيري از يک ميز کار و صندلي مطالعه بيشتر شود.
ناحیه دوم: ناحیه ای که گه گاه از آن استفاده می شود(قسمت وسط سطح میزکار)
ناحیه سوم: ناحیه ای که همواره از آن استفاده می شود(قسمت جلوی سطح میزکار)
نحوه استقرار میزکار کامپیوتر: ناحیه اول یا قسمت اول که سطح انتهایی میزکار است و به ندرت از آن استفاده می شود، مکانی است که فقط جهت نمایش است. اشیایی همچون مانیتور، عکس، ساعت، گلدان، جای مداد و خودکار، بلندگو یا اسپیکر، در این ناحیه قرار می گیرند.
ناحیه یا قسمت دوم، سطح میانی میزکار است. در این ناحیه، اشیایی قرار می گیرند که گه گاه از آنها استفاده می شود؛ لوازمی همچون تلفن، ماشین حساب و ... ناحیه یا قسمت سوم، سطح آغازین یا جلویی میزکار است. در این منطقه، ادواتی قرار می گیرند که همواره کاربرد دارند ؛ ادواتی همچون کیبورد، ماوس و ماوس پد.
مشخصات ميز ارگونوميك كامپيوتر:
1- ارتفاع سطح ميز كار بايد قابل تنظيم باشد .
2- فضاي در نظر گرفته شده براي پاها در زير ميز بايد مناسب باشد .
وسايلي كه در هنگام كار بيشترين موارد استفاده را دارند ، بايد در نزديكي اپراتور و در دسترس وي قرار داشته باشد و ساير وسايل نيز بايد به صورتي منظم در جاي خود قرار گيرند . لازم به ذكر است كه اگر امكان استفاده از يك ميز بزرگ وجود نداشــته باشــد ، يا فضـاي روي ميز كوچك باشد ، مي توان با استفاده از پايه متحرك مانيتور ، ضمن تنظيم فواصل و ارتفاع مانيتور در بهترين حالات مطابق با اصول ارگونومي ، از فضاي موجود نيز حداكثر استفاده را نمود كه اين وسيله با امكان چرخش 360 درجه به دور محور خود حركت وضعي و انتقالي ، قابليت تنظيم محيط كار را تا حد بسيار زيادي افزايش مي دهد و در اثر افزايش قابليت تنظيم فواصل و ارتفاعات مورد نياز ، از خســتگي ســتون مهـره ها و ساير اندام ها جلوگيري مي شود .
TOP
این موضوع وقتی خطرناک می شود که از صندلی چوبی و صندلی ایستا و غیر متحرک بهره می برید. اگر از نگاه اقتصادی به این موضوع نگاه می کنید، مطمئن باشید با استفاده از صندلی های چوبی و غیر استاندارد، درآینده خدای ناکرده دچار بیماری های ستون فقرات و مفصلی خواهید شد که علاوه بر اعمال هزینه های گزاف درمانی؛ دردهای غیرقابل علاجی را نصیب خود خواهید نمود.
به خصوص اگر در روز بیش از 2 ساعت در مقابل کامپیوتر و بر روی چنین صندلی هایی می نشینید. پس توصیه اکید می شود در هنگام خرید کامپیوتر، یک میز و صندلی مخصوص کامپیوتر خریداری کنید که علاوه بر ایجاد زیبایی و ظرافت در مبلمان محل کار و منزل و یا اتاق شخصی، باعث جلوگیری از بیماری های خطرناک ناشی از کار با کامپیوتر می شود.
توجه داشته باشید، صندلی شما باید متحرک و دوار و با پایه چرخدار باشد. ارتفاع صندلی نیز قابل تغییر باشد تا براساس قد و طول بدن شما و نسبت آن با طول دست هایتان، به گونه ای تنظیم گردد که به راحتی با صفحه کلید کامپیوتر کار نموده و صفحه نمایشگر را رویت کنید.
همچنین می بایست صندلی براساس وزن شما، دارای مفصل هایی باشد که بتوانید حرکات شما را تنظیم کند.
پشتی صندلی باید به صورتی طراحی شده باشد که از بروز کمر درد و دردهای مفصلی جلوگیری کند محل نشستن آن قابل تنظیم به جلو و عقب باشد. در عین حال محل نشستن آن از جنسی باشد که قابل سرخوردن نباشد.
این صندلی حداق باید 5 پایه باشد(تعداد بیشتر بهتر است) و قابلیت چرخش 360 درجه داشته باشد. نکته مهم آنکه صندلی هایی که بدون تکیه گاه هستند برای دست هستند، مناسب تر از انواع دارای تکیه گاه هستند و در استقرار و نحوه نشستن و قرارگیری دست های شما با زاویه مناسب با میز و صفحه کلید، تاثیر مثبت دارند.
ضمنا چگونگی تنظیم صندلی کامپیوتر هم قابل تامل است که باید به صورت جدی مورد بازنگری قرار گیرد.
»مرحله اول: درست روبروی صندلی بایستید. در این حالت زانوها باید با محل نشستن در یک راستا باشند. به عبارتی، زانوها با محل نشستن تماس داشته باشد. در این حالت محل نشستن تنظیم شده است.
»مرحله دوم: روی صندلی بنشینید. در این حالت قسمت داخلی زانو با لبه صندلی، بایستی به اندازه یک مشت جمع شده کاربر، فاصله داشته باشد. توجه داشته باشید که زانو بایستی زاویه ای حدودا 90 درجه بین ساق و ران داشته باشد.
»مرحله سوم: تکیه گاه یا پشتی باید به نحوی تنظیم شود که دقیقا قسمت انحنا یا تورفتگی کمر را پر کند.
اگر هریک از این سه مرحله تنظیم نبود، در صورت اینکه صندلی کاربر دارای شرط ذکر شده باشد، به راحتی می توان آن را تنظیم کرد.
همچنین هنگام نشستن، کف پاها باید به طور کامل روی سطح زمین قرار بگیرد. در این حالت در حالی که دست ها از دو طرف به سمت پایین نگه داشته شده است، آرنج ها باید با سطح میز در یک امتداد باشند و حتی الامکان هیچ چیزی را زیر پاها نباید قرار داد.
اما اگر با توجه به موارد یاد شده، اختلاف سطحی پیش آمد، می توان از یک کتاب عریض یا یک سطح مسطح عریض برای زیر پاها استفاده کرد که این سطح عریض، حتما باید از عرض هردو پا بیشتر باشد(دوبرابر سطح هردو پا ). لازم به توضیح است که سطح مسطح فوق، نباید هیچ زاویه ای داشته باشد.
همچنین به عنوان یک اصل کلی، هنگام کار با کامپیوتر، گردن خود را راست نگهدارید و شانه را عقب بدهید. قوز کردن هنگام کار طولانی با کامپیوتر، سبب دردهای گردن و شانه ها می شود و با گذشت مدت زمانی، شخص را به تدریج دچار عارضه خمیدگی و قوز پشت خواهد ساخت.
مشخصات صندلي ارگونوميك رايانه:
1- داراي پشتي باشد ، به صورتي كه گودي كمر را در بر گيرد و ( پشتي ) از نظر افقي و عمودي تراز باشد .
2- چرخان باشد .
3- از هر نظر (زوايا و فواصل) قابل تنظيم باشد .
4- داراي پايه اي محكم باشد .
5- روكش آن از جنسي باشد كه هوا را از خود عبور داده و سبب تعريق نشود و لغزنده نيز نباشد .
6- لايه داخلي آن 2 تا 3 سانتيمتر ضخامت داشته باشد .
7- حداقل عرض آن 40 سانتيمتر باشد .
8- چرخ آن قابليت حركت بر جنس كفپوش اتاق را داشته باشد .
9- ارتفاع آن با ارتفاع ميز متناسب باشد .
بر اساس اصول ارگونومي كه از سوي سازمان بين المللي توصيه شده ، ارتفاع نشمينگاه صندلي بايد 25 الي 35 سانتيمتر پايين تر از سطح ميز كار در نظر گرفته شود .
الف ) خطر درخشندگي نور و يا انعكاس و بازتاب نور محيط اطراف به چشمان فرد
ب ) خطر تشعشع
از لحاظ اصول ارگونومي ، در هنگام كار با مانيتورها ، خصوصيات و اصول زير بايد مورد توجه قرار گيرند :
1- بالاترين قسمت صفحه مانيتور در امتداد ديد اپراتور قرار گيرد .
2- فاصـله بين چشــم ها تا صــفحه مانيتور بين 30 تا 60 ســانتي متر و در بعضــي مـوارد در بهترين حالت ، 46 سانتي متر توصيه شده است .
3- صفحه مانيتور نبايد درخشندگي داشته باشد و نور را نيز نبايد منعكس كند .
4- تصاوير روي صفحه مانيتور بايد واضح و خوانا باشند .
5- جهت كاهش انعكاس نور محيط اطراف در مانيتور ، بايد ضمن تنظيم مانيتور ، درخشندگي را نيز در منبع توليد آن كنترل نمود ( كاهش داد )
6- مانيتورها بايد در مكاني دورتر از پنجره و در امتداد قائم با آنها قرار گيرند .
7- براي جلوگيري از انعكاس نور ، پس از تنظيم محيط كار مي توان از يك فيلتر شيشه اي يا نوري استفاده نمود .
8- براي جلوگيري يك زاويه ديد مناسب به صورتي كه صفحه مانيتور در ميدان ديد فرد واقع شود ، گردن بايد راست نگاه داشته شود و مسير ديد نيز بايد به سمت پايين باشد .
9- جهت افزايش قابليت تنظيم مانيتور نيز مي توان از پايه متحرك استفاده نمود . اين وسيله به ما امكان مي دهد كه با افزايش قابليت تنظيم فواصل بر اساس اصول ارگونومي ، ضمن قراردادن مانيتور در محل مناسب ( از نظر قرار گرفتن در امتداد ديد ) ، فاصله مناسبي را نيز بين فرد و مانيتور به وجود آورد و در نتيجه با پديد آوردن مناسب ترين شرايط ديد ، از خستگي چشم و ساير عوارض چشمي و هم چنيــن سايــر ناراحتـي ها و عـوارض استـخوانــي ماهيچه اي ( در اثر وضعيتي كه فرد براي مانيتور به خود مي گيرد ) جلوگيري نمائيم .
10- در مواقعي كه از كامپيوتر براي اموري چون تايپ يا حروفچيني استفاده مي شود ، بايد از يك نگهدارنده قابل تنظيم ( copy holder ) در كنار مانيتور استفاده نماييد .
11- براي جلوگيري از خطرات ميادين الكترومغناطيسي ، هيچ گاه نبايد در پشت مانيتور قرار گرفت .
در حقیقت جمع شدن مچ دست به سمت داخل یا خارج، هرگز اصولی نیست. زاویه گرفتن کف دست از مچ نیز باعث آسیب خواهد شد. نکته بسیار مهم و قابل اشاره، این است که دیده شده بسیاری از کاربران، پایه های زیر صفحه کلید را باز می کنند تا به کیبورد زاویه بدهند؛ این کار بدترین حالت برای مچ دست است.
ماوس ، این قطعه کوچک همیشه حاضر در کنار کامپیوتر شما! استفاده از ماوس تقریبا به بخشی جدانشدنی و معمول در کار با کامپیوتر تبدیل شده است. اما این موجود کوچک نیز برای خود ترفندهایی بسیار کاربردی دارد. به خصوص برای افرادی که کار با کامپیوتر بخشی از زندگی روزانه شان است. این ترفند ها تا حدودی پزشکی نیز هستند و میتوانند بسیار به شما کمک کنند.
مدتی بود که به دلیل کار زیاد با کامپیوتر در چند سال گذشته از درد مچ دست هنگام کار بلند مدت با ماوس رنج میبردم و باعث میشد که زود خسته شوم اما تنها با تغییراتی این مشکل برطرف شد که فکر میکنم برای همه کسانی که مشکلی مشابه من را دارند می تواند مورد توجه و استفاده قرار گیرد:
استفاده از موسهای قدیمی که با گوی کار میکنند را فراموش کنید. ماوسهای نوری از حساسیت بیشتری برخورداند و به همین دلیل کار با آنها به نسبت ماوسهای قدیمی نیاز به فشار کمتر دست و حرکت کمتر مچ دارد. با کمی تنظیم و انتخاب یک ماوس اپیتک میتواند حرکت مچ دست را خود را کمتر و مدت بیشتری از ماوس بدون احساس خستگی استفاده کنید.
در نهایت و چنانکه از مطالب بالا مشخص است کمی دقت در انتخاب و خرید ماوس و ماوس پد میتواند سلامتی بیشتر و خستگی کمتری را برای شما به ارمغان بیاورد و البته نباید فراموش کنیم که مچ دستهای ما فقط برای کار با ماوس و کیبورد نیست و برای اینکار نیز ساخته نشده است پس باید سعی کرد به تناسب با نرمشهای خاص آنها را در وضعیت مناسبی نگه داریم.
2- حتي المقدور ماوس وصفحه كليد هم سطح باشند.
3- در هنگام كار با موس ، مچ دست و ساعد بايستي داراي تكيه گاه باشند.
4- از كليدهاي ميانبر به جاي استفاده از ماوس كمك بگيريد: مانندctrl+s براي ذخيره كردن و ctrl+pبراي چاپ كردن.
محل استقرار انگشتان روی ماوس نیز به این قرار است که سه انگشت وسطی بر روی ماوس و انگشت های شست و کوچک، در دوطرف ماوس قرار می گیرند.
